Obserwując ruch samochodów na przestrzeni lat, zapewne zauważyłeś, że czarny dym unoszący się za niektórymi z nich praktycznie odszedł już do przeszłości. Dym ten był emitowany przez auta wyposażone w silniki wysokoprężne, które nie miały żadnego systemu oczyszczania spalin, takiego jak filtr DPF lub filtr FAP. Współcześnie każdy diesel musi być obowiązkowo wyposażony w takie rozwiązanie. Filtry te wyłapują cząsteczki sadzy emitowane przez jednostkę napędową, przez co nie są one usuwane z układu wydechowego wraz ze spalinami. Właśnie dlatego diesle przestały kojarzyć się z czarnym dymem, na który składały się głównie cząsteczki sadzy. Sprawdźmy, w jaki sposób działają takie filtry, jak przeprowadza się czyszczenie DPF, a także kiedy filtr musi być zdemontowany i wyczyszczony przez specjalistyczny warsztat.
W jaki sposób filtr DPF i FAP oczyszczają spaliny?
Filtry cząstek stałych mają specjalną strukturę, która przypomina niezwykle gęste sito i jest nieco podobna do tej, jaką można znaleźć w katalizatorze. Struktura ta pozwala na swobodny przepływ gazów spalinowych, zatrzymuje jednak wszelkie stałe cząstki, takie jak sadza generowana przez silnik. Ta osiada na elemencie filtrującym i nie jest przepuszczana dalej, nawet w obecności bardzo silnego strumienia przepływu spalin. Zarówno filtr DPF, jak i filtr FAP działają identycznie, różnice między nimi objawiają się dopiero podczas usuwania zgromadzonej sadzy, procesie nazywanym wypalaniem lub regeneracją.
Zapchany filtr DPF – jak rozpoznać objawy?
Filtr cząstek stałych, który zgromadził już dużą ilość sadzy, zaczyna stawiać coraz większy opór przepływającym spalinom. Efektem jest przede wszystkim utrata mocy silnika, ponieważ spaliny nie mogą swobodnie opuścić komór spalania w suwie wydechowym. Sterowniki silników starają się nie dopuszczać do takiej sytuacji, uruchamiając wcześniej procedurę wypalania. Jej przebieg wygląda następująco:
-
Czujnik ciśnienia w układzie wydechowym informuje sterownik o utrudnionym przepływie spalin przez filtr.
-
Sterownik silnika znacznie podnosi temperaturę spalin, opóźniając kąt wtrysku lub podając dodatkową dawkę paliwa prosto do wydechu z użyciem specjalnego wtryskiwacza.
-
W przypadku filtra FAP, który jest tzw. filtrem mokrym, następuje również wtrysk specjalnego płynu katalitycznego, który obniża temperaturę potrzebną do wypalenia sadzy.
-
Sadza zamieniana jest w mikroskopijne drobinki popiołu, które usuwane są przez rurę wydechową.
Dlaczego regeneracja filtra cząstek stałych przestaje się udawać?
Podczas każdego procesu wypalania DPF lub FAP niewielka część sadzy, która została zamieniona w popiół, pozostaje we wnętrzu filtra. Z czasem powoduje to pogorszenie przepływu spalin, a także zmniejszenie ilości miejsca w którym mogą gromadzić się nowe pokłady sadzy. Wszystko to powoduje, że procedury wypalania są coraz częstsze, co powoduje odkładanie się coraz większych ilości popiołu. W pewnym momencie filtr jest już tak mocno zanieczyszczony popiołem, którego nie da się wypalić w analogiczny sposób jak sadzę, że konieczne jest czyszczenie DPF poza samochodem po jego uprzednim zdemontowaniu. W tym momencie wielu decyduje się na całkowite usunięcie DPF. Konsekwencje takiego działania mogą być jednak opłakane, gdy brak filtra zostanie dostrzeżony na przeglądzie technicznym lub podczas kontroli policyjnej.
Filtry DPF oraz FAP znacznie przyczyniły się do zmniejszenia ilości szkodliwych substancji w spalinach diesli, zwłaszcza cząstek sadzy o rakotwórczym działaniu. Za autami z silnikiem wysokoprężnym nie ciągną się już kłęby czarnego dymu, a gazy spalinowe mają neutralny zapach. Niestety elementy filtrujące nie są wieczne i trzeba liczyć się z tym, że po przejechaniu kilkuset tysięcy kilometrów będzie konieczne ich mechaniczne wyczyszczenie lub wymiana na nowe.
FAQ: często zadawane pytania
Czym różni się filtr DPF od filtra FAP?
Obydwa te rozwiązania zachowują się tak samo podczas zbierania cząstek sadzy, która zatrzymuje się na gęstej siatce filtrującej wewnątrz. Różnią się jednak sposobem pozbywania się zgromadzonych zanieczyszczeń. W przypadku DPF wypalanie odbywa się poprzez samo zwiększenie temperatury spalin, a FAP wykorzystuje specjalny płyn katalityczny, który pomaga wypalić sadzę przy o wiele niższych temperaturach.
Czy usunięcie filtra DPF jest legalne?
Nie, taka ingerencja w układ wydechowy znacznie pogarsza jakość spalin, przez co samochód nie spełnia już norm zawartych w homologacji. Dlatego wycięcie DPF oznacza brak możliwości zaliczenia badania technicznego, a policja podczas kontroli ma prawo odebrać dowód rejestracyjny, a nawet zakazać dalszej jazdy.