Turbosprężarki ze zmienną geometrią łopatek są powszechnie spotykane w nowoczesnych silnikach diesla. Ich zalety są niezaprzeczalne: zwiększenie mocy silnika bez zwiększania jego pojemności, utrzymanie spalania na niskim poziomie, szybka reakcja na pedał gazu z minimalnym efektem tzw. turbodziury. Jednak zmienna geometria turbiny VNT ma też pewne wady, jak choćby tendencja do zapiekania i blokowania się przy wyższych przebiegach. Sprawdźmy, dlaczego tak się dzieje i jak można naprawić tę usterkę.
Jak działa VNT/VGT, czyli zmienna geometria turbiny
VGT i VNT to skróty anglojęzycznych terminów odnoszących się do turbosprężarek wyposażonych w tzw. kierownice spalin, czyli łopatki ustawiane pod odpowiednim kątem przez sterownik silnika. Przy ich pełnym przymknięciu turbina generuje maksymalne doładowanie i dostępna jest pełna moc silnika — taki stan ma miejsce podczas przyspieszania z mocno wciśniętym pedałem gazu. Natomiast przy spokojnej jeździe łopatki ustawiane są w pozycji otwartej i turbosprężarka wytwarza tylko minimalne ciśnienie. Wiedząc, jak działa VNT/VGT, przejdziemy teraz do kolejnego ważnego zagadnienia, jakim są usterki związane z tym systemem.
Turbina ze zmienną geometrią — objawy zapieczenia
Mechanizm zmiennej geometrii, w przeciwieństwie do stosowanego w prostszych turbosprężarkach zaworu upustowego, jest bardziej wrażliwy na złą jakość spalin. Mowa przede wszystkim o dużej ilości sadzy generowanej przez silnik, ale również o nadmiernej temperaturze gazów wydechowych. Oba te przypadki mogą być spowodowane przez problemy z układem wtryskowym albo spalanie oleju silnikowego i wymagają szybkiej naprawy, ponieważ inaczej zapieczona geometria turbiny będzie tylko kwestią czasu. Oto najczęściej występujące objawy:
-
Nadmierne ciśnienie doładowania — łopatki najczęściej mają tendencję do zatrzymywania się w pozycji pracy z maksymalną wydajnością. Ponieważ grozi to nawet zniszczeniem turbiny, sterownik wejdzie w tryb awaryjny, znacznie ograniczając moc i wyświetlając kontrolkę awarii na desce rozdzielczej.
-
„Przycinanie się” geometrii turbiny VNT — problemy mogą występować sporadycznie, np. gdy wszystkie elementy rozgrzeją się do wysokiej temperatury po długiej jeździe. Wtedy kierowca może być zaskoczony nagłą redukcją mocy w niespodziewanym momencie.
-
Brak ciśnienia doładowania — zacięcie się łopatek w pozycji otwartej spowoduje, że turbina w ogóle nie będzie wytwarzać ciśnienia. Efektem będzie zupełny brak mocy i niezwykle szybkie zapełnianie sadzą filtra cząstek stałych (DPF/FAP), bądź intensywne dymienie na czarno.
Jak naprawić zapieczoną geometrię turbiny?
Jedynym sposobem poradzenia sobie z zapiekaniem się kierownic spalin jest czyszczenie zmiennej geometrii turbiny. Można przeprowadzić je poprzez zastosowanie specjalnego dodatku do paliwa, podanie pianki czyszczącej poprzez wyjście spalin do zaworu EGR z kolektora wydechowego, ale najczęściej konieczny jest demontaż turbosprężarki i mechaniczne usunięcie zalegającej sadzy. Jeżeli mechanizm geometrii jest już bardzo mocno zużyty, a na powierzchni znajdują się głębokie wżery powodujące blokowanie się łopatek, to jedynym rozwiązaniem będzie wymiana całości. W sklepie Gazparts.pl można zamówić kompletne zestawy naprawcze do wielu popularnych modeli turbosprężarek.
FAQ — najczęściej zadawane pytania
Po co stosuje się zmienną geometrię w turbinach?
Pozwala na znacznie szybszą reakcję turbosprężarki w porównaniu do modeli ze stałą geometrią i zaworem upustowym, redukując do minimum efekt turbodziury.
Jakie są objawy zapieczonej geometrii turbo?
Nadmierne ciśnienie doładowania skutkujące wchodzeniem sterownika w tryb awaryjny, „zawieszanie się” geometrii — występowanie objawów tylko sporadycznie, brak mocy i mocne dymienie na czarno lub szybkie zapełnianie sadzą DPF.
Jak naprawić zapieczoną turbinę?
Najczęściej konieczne jest czyszczenie mechaniczne po demontażu podzespołu z auta. W przypadku mocnego zużycia mechanizmu geometrii niezbędna będzie jego wymiana.